Thuế thu nhập cá nhân (TNCN) là một trong những loại thuế trực thu quan trọng tại Việt Nam, nhằm điều tiết thu nhập, đảm bảo công bằng xã hội và đóng góp vào ngân sách nhà nước. Theo Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15 (được Quốc hội thông qua ngày 10/12/2025, có hiệu lực từ 01/7/2026, riêng một số quy định áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2026), thu nhập chịu thuế TNCN được quy định rõ ràng tại Điều 3, bao gồm các loại thu nhập sau đây, trừ các khoản được miễn thuế theo Điều 4. Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết các loại thu nhập chịu thuế TNCN theo quy định mới nhất (tính đến tháng 2/2026), giúp người nộp thuế nắm rõ phạm vi áp dụng để kê khai và nộp thuế đúng quy định.
1. Thu nhập từ kinh doanh
Đây là một trong những nhóm thu nhập chịu thuế quan trọng, đặc biệt trong bối cảnh kinh tế số phát triển mạnh mẽ. Theo khoản 1 Điều 3 Luật Thuế TNCN 2025, thu nhập từ kinh doanh bao gồm:
- Thu nhập từ hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ (bán lẻ, sản xuất, vận tải, dịch vụ ăn uống, xây dựng…).
- Thu nhập từ hoạt động hành nghề độc lập của cá nhân có giấy phép hoặc chứng chỉ hành nghề (bác sĩ, luật sư, kế toán, kiến trúc sư…).
- Thu nhập từ hoạt động đại lý, môi giới, hợp tác kinh doanh với tổ chức.
- Đặc biệt, Luật mới bổ sung rõ thu nhập từ kinh doanh thương mại điện tử, kinh doanh dựa trên nền tảng số (bán hàng online qua Shopee, Lazada, TikTok Shop, kinh doanh dropshipping, affiliate marketing, nội dung creator trên YouTube/Facebook…).
Loại thu nhập này thường được tính thuế theo phương pháp khoán hoặc kê khai theo doanh thu thực tế, với ngưỡng miễn thuế doanh thu ở một số trường hợp được nâng lên (ví dụ: hộ kinh doanh có doanh thu dưới mức quy định nhất định có thể được miễn hoặc giảm).
>> Tham khảo: Hóa đơn điện tử; Báo giá hóa đơn điện tử.
2. Thu nhập từ tiền lương, tiền công
Đây là loại thu nhập phổ biến nhất, chiếm tỷ lệ lớn trong tổng thu TNCN nộp ngân sách. Theo khoản 2 Điều 3, thu nhập chịu thuế từ tiền lương, tiền công bao gồm:
- Tiền lương, tiền công và các khoản có tính chất tiền lương, tiền công.
- Tiền thù lao, các khoản lợi ích bằng tiền hoặc không bằng tiền dưới mọi hình thức (lợi ích từ nhà ở, xe đưa đón, cổ phiếu thưởng, quà tặng bằng hiện vật…).
- Các khoản phụ cấp, trợ cấp, thu nhập khác trừ các khoản được miễn thuế cụ thể như: phụ cấp ưu đãi người có công, phụ cấp quốc phòng an ninh, phụ cấp độc hại nguy hiểm, phụ cấp khu vực, trợ cấp khó khăn đột xuất, trợ cấp tai nạn lao động, trợ cấp thôi việc/mất việc, trợ cấp bảo trợ xã hội, và một số khoản khác do Chính phủ quy định.
Từ năm 2026, biểu thuế lũy tiến từng phần được rút gọn từ 7 bậc xuống còn 5 bậc (5% đến 35%), kết hợp mức giảm trừ gia cảnh cao hơn (15,5 triệu đồng/tháng cho bản thân + 6,2 triệu đồng/tháng cho mỗi người phụ thuộc), giúp nhiều người lao động có thu nhập trung bình giảm đáng kể hoặc không phải nộp thuế.
>> Tham khảo: Từ 1/3/2026, hộ kinh doanh có bắt buộc dùng tài khoản ngân hàng đúng tên đăng ký?
3. Thu nhập từ đầu tư vốn
Khoản 3 Điều 3 quy định thu nhập từ đầu tư vốn chịu thuế bao gồm:
- Tiền lãi cho vay (lãi cho vay cá nhân, lãi trái phiếu doanh nghiệp…).
- Lợi tức cổ phần (cổ tức từ cổ phiếu).
- Thu nhập từ đầu tư vốn dưới các hình thức khác (lợi nhuận từ góp vốn vào công ty TNHH, công ty hợp danh…).
Điểm mới đáng chú ý: Luật 2025 đã bỏ ngoại lệ trước đây, đưa lãi trái phiếu Chính phủ vào diện chịu thuế, nhằm tăng tính công bằng giữa các loại thu nhập đầu tư.
>> Tham khảo: Tra cứu hóa đơn; Tra cứu hóa đơn điện tử.
4. Thu nhập từ chuyển nhượng vốn
Bao gồm thu nhập từ chuyển nhượng phần vốn góp trong công ty TNHH, công ty cổ phần, hợp danh, hoặc chuyển nhượng chứng khoán (cổ phiếu niêm yết, không niêm yết). Thuế suất thường áp dụng theo tỷ lệ phần trăm trên giá chuyển nhượng hoặc lợi nhuận (tùy trường hợp).
5. Thu nhập từ chuyển nhượng bất động sản
Thu nhập từ chuyển nhượng quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở, quyền thuê đất/mặt nước, chuyển nhượng dự án bất động sản… (trừ trường hợp chuyển nhượng nhà ở duy nhất được miễn thuế theo quy định).
>> Tham khảo: Miễn thuế xuất nhập khẩu được quy định thế nào?
6. Thu nhập từ trúng thưởng
Bao gồm trúng thưởng xổ số, casino, khuyến mại, trò chơi có thưởng… (trừ trúng thưởng bằng hiện vật không phải đăng ký sở hữu).
7. Thu nhập từ tiền bản quyền
Thu nhập từ chuyển giao, nhượng quyền sử dụng sáng chế, bản quyền tác giả, quyền sở hữu trí tuệ khác.
8. Thu nhập từ nhượng quyền thương mại
Thu nhập từ chuyển nhượng quyền sử dụng thương hiệu, bí quyết kinh doanh, mô hình nhượng quyền (franchise).
>> Tham khảo: Thủ tục phát hành hóa đơn điện tử.
9. Thu nhập từ nhận thừa kế, quà tặng
Thu nhập từ thừa kế, quà tặng là chứng khoán, phần vốn trong tổ chức kinh tế/cơ sở kinh doanh, bất động sản, và các tài sản phải đăng ký sở hữu hoặc đăng ký sử dụng (xe máy, ô tô, tàu thuyền…).
Lưu ý quan trọng: Từ Luật 2025, ngưỡng thu nhập chịu thuế đối với một số khoản thu nhập phát sinh từng lần (trúng thưởng, bản quyền, nhượng quyền, thừa kế, quà tặng) được nâng từ 10 triệu đồng lên 20 triệu đồng/lần, giúp giảm gánh nặng cho các khoản thu nhập không thường xuyên.
Kết luận
Các loại thu nhập chịu thuế TNCN theo Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 được mở rộng và làm rõ hơn, đặc biệt với các hoạt động kinh tế số, đầu tư tài chính và lợi ích phi tiền tệ, nhằm bao quát đầy đủ nguồn thu nhập trong nền kinh tế hiện đại.
Tuy nhiên, Luật cũng cân bằng bằng cách tăng mức giảm trừ gia cảnh, rút gọn bậc thuế, nâng ngưỡng chịu thuế một số khoản, giúp giảm thuế cho người lao động và cá nhân có thu nhập trung bình – thấp.
Ngoài ra, nếu quý doanh nghiệp đang tìm kiếm giải pháp phần mềm hóa đơn điện tử đáp ứng đầy đủ quy định, xin vui lòng liên hệ E-invoice để nhận được tư vấn:
CÔNG TY PHÁT TRIỂN CÔNG NGHỆ THÁI SƠN
- Địa chỉ: Số 15, phố Đặng Thùy Trâm, phường Nghĩa Đô, Thành phố Hà Nội
- Tổng đài HTKH: 1900 4767 – 1900 4768
- Tel : 024.37545222
- Fax: 024.37545223
- Website: https://einvoice.vn/
Để lại một phản hồi